جاروبرقی ابزاری برای نظافت خانه است. اما اگر سرویس جارو برقی بهموقع انجام نشود، قدرت مکش آن کم میشود، بوی بد ایجاد میکند و ممکن است موتور آن آسیب ببیند. تمیز کردن منظم مخزن یا کیسه، فیلترها، برس چرخان، لوله و سریها به عملکرد بهتر دستگاه و افزایش عمر مفید آن کمک میکند.
برای تمیز کردن جاروبرقی جاروبرقی حدود 10 تا 30 دقیقه زمان نیاز است. اگر قطعات قابل شستشو را با آب تمیز کنید، باید قبل از مونتاژ مجدد آنها زمان کافی برای خشک شدن بگذارید؛ گاهی این زمان تا 24 ساعت طول میکشد.
این مقاله یک راهنمای جامع جهت تمیز کردن جاروبرقی است که به شما کمک خواهد کرد تا در خانه بتوانید سرویس جارو برقی خود را انجام دهید.
چرا باید جاروبرقی را تمیز کنیم؟
بسیاری از افراد تنها زمانی به تمیز کردن جاروبرقی فکر میکنند که مکش آن کم شده یا بوی بدی از آن به مشام میرسد. این رویکرد معمولاً دیرهنگام است. جاروبرقی در هر بار استفاده گردوغبار، مو، پرز، ذرات ریز، خاک و گاهی مواد آلرژیزا را جمعآوری میکند. بخشی از این مواد در کیسه یا مخزن میروند، اما مقداری از آنها در لوله، برس، فیلتر و دریچههای هوا باقی میمانند.
هنگامی که جریان هوا یا فیلترها مسدود شوند، موتور برای عبور هوا از دستگاه تلاش بیشتری میکند. این میتواند منجر به کاهش مکش، گرم شدن بدنه، صدای غیرعادی، مصرف انرژی بیشتر و فرسودگی زودتر قطعات شود. همچنین، برس چرخان پر از مو و نخ نمیتواند به خوبی بچرخد. در نتیجه، نمیتواند گردوغبار و موی حیوانات را از فرش جدا کند.
تمیز کردن جاروبرقی بهصورت منظم، هم بهداشتی است و هم نوعی نگهداری پیشگیرانه. این کار خطر خرابی ناشی از گرفتگی، فشار بر موتور یا فرسودگی تسمه را کاهش میدهد. با این حال، مهمترین نکته این است که همیشه به دفترچه راهنمای مدل خود رجوع کنید؛ زیرا قابلیت شستشو، نوع فیلتر و روش باز کردن برس در مدلهای مختلف متفاوت است.
وسایل مورد نیاز تمیز کردن جاروبرقی
قبل از شروع، دستگاه را خاموش کنید و دوشاخه را از پریز بیرون بکشید. در مدلهای شارژی، باتری را جدا کنید؛ مگر اینکه سازنده روش دیگری توصیه کرده باشد. وسایل زیر را آماده کنید:
- دستکش نظافتی
- پارچه میکروفایبر یا دستمال نرم
- برس کوچک نرم یا مسواک کهنه
- قیچی نوکباریک یا ابزار مخصوص بریدن مو و نخ
- خلال چوبی یا برس باریک برای تمیز کردن شیارها
- پیچگوشتی، فقط در صورت نیاز برای باز کردن برس یا کاور زیرین
- آب ولرم و مایع ظرفشویی ملایم، فقط برای قطعاتی که مجاز به شستوشو هستند
- سطل زباله و ترجیحاً یک فضای باز یا محیط با تهویه مناسب
از مواد خورنده، سفیدکننده، حلالها یا برسهای فلزی استفاده نکنید. این مواد ممکن است به پلاستیک، لاستیک، آببندیها یا بافت فیلتر آسیب بزنند. همچنین هرگز بخش موتور، اتصالات برق، باتری یا قسمتهای الکترونیکی را زیر آب نبرید.
گام اول: خالی کردن کیسه یا مخزن
در جاروبرقیهای کیسهدار، کیسه را پیش از پرشدن کامل تعویض کنید. پر بودن بیش از حد کیسه، جریان هوا را محدود میکند و مستقیماً موجب کاهش قدرت مکش میشود. کیسه را به آرامی از محل خود بیرون بیاورید و دهانه آن را ببندید یا درون یک کیسه زباله دیگر قرار دهید تا گردوغبار پخش نشود.
اگر جاروبرقی شما بدون کیسه و دارای مخزن است، مخزن را بالای سطل باز کنید. آن را با ضربههای ملایم خالی کنید، اما از کوبیدن شدید آن به لبه سطل خودداری کنید؛ پلاستیک مخزن یا بستهای آن ممکن است آسیب ببینند. اگر گردوغبار ریز یا مواد حساسیتزا جمع شده باشد، بهتر است این کار را در فضای باز انجام دهید.
پس از تخلیه، دیواره داخلی مخزن را با پارچه خشک یا کمی مرطوب پاک کنید. فقط در صورتیکه دفترچه راهنما این کار را مجاز بداند، مخزن را با آب ولرم و شوینده ملایم بشویید. بعد از شستوشوی مخزن، باید کاملاً خشک شود؛ قرار دادن قطعه مرطوب در دستگاه میتواند به فیلتر، بوی نامطبوع و در بعضی مدلها به موتور آسیب بزند. منابع راهنمای نگهداری تاکید دارند که مخزن و قطعات شسته شده باید پیش از استفاده کاملاً در هوا خشک شوند.
گام دوم: تمیز کردن فیلترها
فیلترها مهمترین بخش تمیز کردن جاروبرقی هستند، اما همه فیلترها روش تمیز کردن یکسانی ندارند. قبل از هر اقدامی، برچسب روی فیلتر و دفترچه دستگاه را بررسی کنید. فیلترها معمولاً به یکی از دستههای زیر تقسیم میشوند:
- فیلتر قابل شستشو
- فیلتر دائمی یا قابل تمیز کردن خشک
- فیلتر یکبار مصرف یا غیر قابل شستشو
- فیلتر HEPA، که ممکن است قابل شستشو یا غیر قابل شستشو باشد
اگر روی فیلتر عبارتهایی مانند “Washable” یا «قابل شستوشو» وجود دارد، معمولاً میتوان آن را با آب سرد یا ولرم ملایم شست. از شوینده قوی استفاده نکنید، فیلتر را نچلانید و با برس زبر روی آن نکشید. سپس آن را در محلی با جریان هوا قرار دهید تا کاملاً خشک شود. فیلتر مرطوب نباید دوباره در جاروبرقی نصب شود.
اگر فیلتر غیر قابل شستشو است، آن را به آرامی روی سطل زباله تکان دهید یا با یک برس نرم، گردوغبار سطحی آن را جدا کنید. شستوشوی فیلتر غیر قابل شستشو میتواند ساختار داخلی آن را خراب کند و توان فیلتراسیونش را کاهش دهد. به خصوص در فیلترهای HEPA، نباید صرفاً بر اساس ظاهر تصمیم بگیرید؛ باید دقیقاً طبق دستور سازنده عمل کنید. اگر برچسب فیلتر مشخص نکرده که قابل شستشو یا دائمی است، نباید آن را با آب تمیز کرد.
برای خانوارهایی با حیوان خانگی، افراد مبتلا به آلرژی یا استفاده مکرر از جاروبرقی، تمیز کردن فیلتر جاروبرقی باید منظمتر باشد. برخی راهنماها پیشنهاد میکنند که فیلتر را هر 3 تا 6 ماه تمیز یا تعویض کنید، اما این زمان به مدل، میزان استفاده و دستور سازنده بستگی دارد.
گام سوم: پاک کردن برس چرخان
برس چرخان، بهخصوص در جاروبرقیهای مناسب فرش و موکت، مو، نخ، الیاف و پرز زیادی به دور خود جمع میکند. وقتی این مواد دور برس میپیچند، حرکت آن کند یا متوقف میشود و جاروبرقی توان کمتری برای تمیز کردن سطوح پارچهای خواهد داشت.
ابتدا جاروبرقی را از برق جدا کنید و سری کف را برگردانید. در بعضی مدلها برس با باز کردن یک قفل یا اهرم خارج میشود؛ در برخی دیگر باید صفحه زیرین را با پیچگوشتی باز کنید. اگر مطمئن نیستید، به دفترچه مدل مراجعه کنید و هرگز با فشار یا اهرم کردن قطعات پلاستیکی، آنها را جدا نکنید.
موها و نخهای پیچیده را با قیچی کوچک یا ابزار مخصوص بهطور طولی برش دهید و سپس با دست بیرون بکشید. تیغه قیچی را بسیار نزدیک به برس یا تسمه قرار ندهید تا موهای برس، نوار لاستیکی یا تسمه آسیب نبیند. بهتر است بریدن و جدا کردن را مرحله به مرحله انجام دهید، نه با کشیدن ناگهانی یک دسته بزرگ مو.
بعد از پاک کردن موها، با برس نرم پرزهای باقیمانده را از موهای برس خارج کنید. دو سر برس، درپوشها و محل چرخش آن را نیز بررسی کنید. تجمع نخ و گردوغبار در این قسمتها میتواند حرکت روان برس را مختل کند. راهنمای سازندگان نیز بر باز کردن رول برس مطابق دستور دستگاه، حذف اجسام گیرکرده و نصب مجدد آن پس از تمیزکاری تاکید دارد.
اگر برس قابل شستشو است، میتوانید آن را فقط طبق دستور سازنده با آب بشویید. در غیر این صورت، پاک کردن خشک با پارچه و برس کافی است. قطعه خیس را هرگز در محفظه برس نصب نکنید.
گام چهارم: بررسی تسمه و چرخش برس
وقتی برس را خارج کردهاید، فرصتی برای مشاهده تسمه دارید. تسمه در مدلهای دارای برس موتوردار انرژی موتور را به برس چرخان منتقل میکند. اگر تسمه شل، ترکخورده، براق یا سوخته به نظر برسد یا برس به خوبی نچرخد، احتمالاً باید تعویض شود.
نشانههای خرابی تسمه شامل:
- برس چرخان حرکت نمیکند، اما دستگاه روشن است
- بوی لاستیک داغ یا سوختگی احساس میشود
- صدای دستگاه تغییر کرده است
- جاروبرقی روی فرش به خوبی حرکت نمیکند یا زباله را جمع نمیکند
- برس به سختی با دست میچرخد
برای جا زدن مجدد برس، تسمه را در مسیر صحیح قرار دهید و پیش از بستن کاور، کمی برس را با دست بچرخانید تا مطمئن شوید گیر ندارد. راهنماهای تعمیر و نگهداری جاروبرقی هم توصیه میکنند پس از پاکسازی، برس و تسمه از نظر چرخش، کشش و نشانههای فرسودگی بررسی شوند.
گام پنجم: باز کردن گرفتگی لوله
اگر جاروبرقی روشن است اما قدرت مکش آن کم شده، ممکن است لوله خرطومی، لوله تلسکوپی یا ورودی سری کف مسدود شده باشد. ابتدا تمام اتصالات را جدا کنید و به داخل لوله نگاه کنید. اگر نور از یک سر به سر دیگر نمیرسد، احتمالاً راه مسدود است.
برای رفع گرفتگی، لوله خرطومی را صاف نگه دارید و به آرامی آن را خم و باز کنید تا جسمی که گیر کرده آزاد شود. میتوانید از یک دسته جارو یا ابزاری بلند، منعطف و غیرتیز استفاده کنید. اما باید بسیار احتیاط کنید. فشار دادن جسم سخت با میله فلزی ممکن است لوله را سوراخ کند یا اتصالات داخلی را خراب کند.
برای اجسام گیر کرده در ورودی سری کف، ابتدا پرز و موهای قابل مشاهده را با دست یا برس خارج کنید. سپس دریچه ورودی هوا را بررسی کنید. جوراب کوچک، تکه کاغذ، بستهبندی، اسباببازی ریز یا توده مو از دلایل شایع گرفتگی هستند.
بعد از رفع انسداد، لوله خرطومی و لوله تلسکوپی را با پارچه مرطوب پاک کنید و بگذارید کاملاً خشک شوند. اگر بوی بد یا آلودگی چسبناک وجود دارد، فقط در صورتی که سازنده مجاز بداند، شستشوی داخلی لوله را انجام دهید.
گام ششم: تمیز کردن بدنه، چرخها و سریها
آخرین گام تمیز کردن جاروبرقی نظافت بدنه، چرخها و سریهاست. بدنه بیرونی دستگاه، دسته، دکمهها و محل اتصال سریها را با پارچه میکروفایبر کمی مرطوب پاک کنید. آب نباید به کلیدها، منافذ تهویه، سوکت شارژ یا بخش موتور نفوذ کند. سپس با یک پارچه خشک، سطح را خشک کنید.
چرخها نیز گاهی با مو و نخ قفل میشوند. جاروبرقی را به آرامی کج کنید و چرخها را بچرخانید. اگر مو دور محور آنها پیچیده است، با موچین یا قیچی کوچک آن را جدا کنید. چرخهای تمیز حرکت دستگاه را روانتر میکنند و مانع از کشیده شدن ناخواسته روی کفپوش میشوند.
سریهای کوچک مانند برس گردگیری، نازل باریک و سری مخصوص مبلمان را جداگانه تمیز کنید. برسهای نرم را با دستمال یا برس کوچک پاک کنید. نازلهای باریک را از نظر گیر کردن توده پرز بررسی کنید. اگر سری قابل شستشو است، آن را بشویید و قبل از استفاده کاملاً خشک کنید.
برنامه پیشنهادی نگهداری جاروبرقی
زمانبندی دقیق به تعداد دفعات استفاده، متراژ خانه، وجود حیوان خانگی، فرش و میزان گرد و غبار محیط بستگی دارد. با این حال، این برنامه عملی برای اکثر خانهها مناسب است:
| بازه زمانی | کار پیشنهادی |
|---|---|
| پس از هر استفاده سنگین | خالی کردن مخزن یا بررسی میزان پر شدن کیسه |
| هر هفته | بررسی سری کف، برس و دهانه لوله برای مو و گرفتگی |
| هر ۲ تا ۴ هفته | پاک کردن کامل برس چرخان، چرخها و ابزارهای جانبی |
| هر ۱ تا ۳ ماه | بررسی و تمیز کردن فیلتر طبق راهنمای سازنده |
| هر ۳ تا ۶ ماه | ارزیابی وضعیت فیلتر و تعویض آن در صورت نیاز یا طبق دستور مدل |
| هر ۶ ماه | بررسی دقیق تسمه، برس، لوله، اتصالات و محفظه داخلی |
| هنگام افت مکش یا بوی بد | بررسی فوری مخزن، فیلتر، برس و گرفتگی مسیر هوا |
در خانههایی که حیوان خانگی دارند یا اعضای خانواده موهای بلندی دارند، برس چرخان ممکن است به توجه بیشتری نیاز داشته باشد. برخی منابع پیشنهاد میکنند برسها هر ۲ تا ۴ هفته پاک شوند، اما در استفاده سنگین بررسی هفتگی منطقیتر است.
اشتباهات رایج
چند اشتباه ساده میتواند به جاروبرقی آسیب برساند یا مراحل تمیز کردن جاروبرقی را بدتر کند:
- نصب فیلتر یا مخزن مرطوب در دستگاه
- شستن فیلتری که سازنده آن را غیرقابل شستشو معرفی کرده است
- استفاده از مواد شیمیایی قوی، سفیدکننده یا حلال
- کشیدن اجسام بزرگ و سخت بدون بررسی مسیر دستگاه
- بیتوجهی به مو و نخ دور برس چرخان
- استفاده از جاروبرقی وقتی کیسه یا مخزن بیش از حد پر است
- فشار دادن میله تیز یا فلزی داخل لوله
- بستن اشتباه برس یا تسمه پس از تمیزکاری
- روشن کردن دستگاه در حالی که قطعات هنوز کامل جا نرفتهاند.
به عنوان مثال، اگر پس از شستن فیلتر، آن را تنها چند ساعت خشک کنید و دوباره در جاروبرقی قرار دهید، ممکن است رطوبت در فضای بسته دستگاه باقی بماند. این وضعیت میتواند باعث بوی نامطبوع، چسبیدن گرد و غبار به قطعات و کاهش عملکرد فیلتر شود. خشک شدن کامل بخشی از فرآیند تمیزکاری است و گزینهای اختیاری نیست.
چه زمانی به تعمیرکار مراجعه کنیم؟
تمیز کردن جاروبرقی در خانه بسیاری از مشکلات رایج را حل میکند، اما همه ایرادها با شستن فیلتر یا باز کردن برس برطرف نمیشوند. در موارد زیر، بهتر است از تعمیرکار مجاز یا خدمات پس از فروش برای تعمیر جاروبرقی کمک بگیرید:
- پس از تمیز کردن جاروبرقی مسیرها هنوز مکش بسیار ضعیفی دارد
- موتور بیش از حد داغ میشود یا دستگاه خود به خود خاموش میشود
- بوی سوختگی، دود یا جرقه مشاهده میکنید
- صدای ساییدگی، تق تق شدید یا جیغ ممتد از موتور یا برس شنیده میشود
- سیم برق آسیب دیده، داغ یا قطع و وصلی دارد
- برس با وجود سالم بودن تسمه نمیچرخد
- بدنه، لوله یا قطعات الکتریکی ترک خورده یا شکستهاند
- دستگاه شارژی شارژ نمیشود یا باتری آن غیرعادی داغ میکند
در چنین شرایطی، استفاده مداوم از دستگاه ممکن است خرابی را بیشتر کند. دستگاه را خاموش، از برق جدا کرده و تا زمان بررسی، استفاده از آن را متوقف کنید.
تأثیر گرد و غبار و خاکستر بر موتور جاروبرقی
گرد و غبار عادی و به ویژه خاکستر ریز میتوانند با مسدود کردن فیلتر و کاهش جریان هوا، موتور جاروبرقی را داغتر و تحت فشار بیشتری قرار دهند. برای جمعآوری خاکستر داغ یا ذرات بسیار ریز، نباید از جاروبرقی معمولی استفاده کرد. برای خاکستر سرد هم بهتر است از جاروبرقی مخصوص خاکستر با فیلتر مناسب بهره ببرید.
گرد و غبار چه میکند؟
جاروبرقی برای خنک کردن موتور به جریان هوایی نیاز دارد که از طریق لوله، کیسه یا مخزن و فیلتر عبور میکند. گرد و غبار زیاد، باعث پر شدن کیسه و مسدود شدن فیلتر میشود و این مسیر را تنگ میکند. در این حالت، موتور برای حفظ مکش بیشتر کار میکند و حرارت بدنه افزایش مییابد.
پیامدهای احتمالی عبارتند از:
- افت مکش و جمع نشدن مناسب زبالهها
- داغ شدن بدنه و خاموش شدن محافظ حرارتی دستگاه
- افزایش فشار کاری و استهلاک موتور
- انتشار بوی گرد و غبار یا بوی داغی
- کاهش عمر فیلتر و در موارد شدید، آسیب به موتور
برخی جاروبرقیها دارای محافظ حرارتی هستند و در صورت داغ شدن بیش از حد خاموش میشوند. این خاموش شدن یک هشدار است، نه یک راهحل. باید دستگاه را از برق بکشید، حدود ۳۰ دقیقه صبر کنید تا خنک شود و سپس علت گرفتگی را برطرف کنید.
چرا خاکستر خطرناکتر است؟
خاکستر، به ویژه خاکستر شومینه، منقل، سیگار یا ذرات پودری بسیار ریز، از گرد و غبار معمولی قابل نفوذتر است. این ذرات میتوانند به سرعت منافذ کیسه و فیلتر را مسدود کنند. در برخی دستگاهها، ممکن است این ذرات از فیلتراسیون معمولی عبور کرده و به بخشهای داخلی برسند. ذرات ریز و ساینده در صورت ورود به موتور میتوانند مانند سایش عمل کنند، به اجزای داخلی آسیب بزنند و خطر داغ شدن یا سوختن موتور را افزایش دهند.
هرگز خاکستر داغ، زغال نیمسوز و تهسیگار را جارو نکنید. این مواد خطر آتشسوزی دارند. حتی جاروبرقیهای مخصوص خاکستر هم فقط برای مواد کاملاً سرد طراحی شدهاند. یک راهنمای سازنده سقف دمای مواد را ۱۴۰ درجه فارنهایت، معادل حدود ۶۰ درجه سانتیگراد، ذکر میکند.
چه کار باید بکنیم؟
- کیسه را پیش از پر شدن کامل عوض کنید و مخزن را بهطور مرتب خالی کنید.
- فیلتر قابل شست و شو را طبق راهنمای سازنده تمیز کنید و فقط بعد از خشک شدن کامل نصب کنید.
- لوله، برس و مسیرهای هوا را از مو، نخ و مسدودیت پاک کنید.
- اگر بعد از جارو کردن مقدار زیادی گرد و غبار، گچ، آرد، سیمان یا خاکستر، مکش کاهش یافت، بلافاصله کیسه و فیلتر را بررسی کنید.
- برای خاکستر شومینه یا کبابپز، فقط زمانی کار کنید که کاملاً سرد شده و از جاروبرقی مخصوص خاکستر با فیلتر مناسب استفاده کنید. برخی مدلهای مخصوص خاکستر همچنین برای دوده مناسب نیستند؛ دفترچه همان مدل را بررسی کنید.
علائم هشدار
اگر بوی سوختگی، صدای غیرعادی، دود، داغی شدید بدنه یا خاموشی مکرر مشاهده کردید، دستگاه را فوراً خاموش کرده و از برق جدا کنید. پس از خنک شدن، کیسه، فیلتر و مسیر هوا را بررسی کنید. اگر مشکل پس از تمیز کردن جاروبرقی ادامه داشت، استفاده را متوقف کرده و دستگاه را به تعمیرکار مجاز بسپارید.
جمعبندی
تمیز کردن جاروبرقی یک کار ساده اما بسیار مؤثر در نگهداری خانه و تجهیزات نظافتی است. خالی کردن منظم مخزن یا کیسه، توجه صحیح به فیلترها، باز کردن مو و نخ از برس، بررسی لوله و تمیز کردن سریها، مهمترین بخشهای این فرایند هستند.
قاعده طلایی این است: هر قطعه را فقط به روشی تمیز کنید که سازنده دستگاه مجاز دانسته است و هیچ قطعه شستهشدهای را پیش از خشک شدن کامل در جاروبرقی نصب نکنید. با همین عادتهای ساده، میتوانید مکش بهتر، بوی کمتر، عملکرد پایدارتر و عمر طولانیتری از جاروبرقی خود بگیرید.
در این مقاله به نحوهی تمیز کردن جاروبرقی در خانه پرداختیم و گام به گام مراحل سرویس و نگهداری جاروبرقی را شرح دادیم.
ما در گروه تولیدی رُفت، تولیدکننده تمامی قطعات و لوازم جانبی جاروبرقی هستیم و سعی ما بر این بوده تا با ارائه بهترین کیفیت، رضایت را به شما مشتریان عزیز تقدیم کنیم.
گروه تولیدی رُفت؛ تولیدکننده قطعات و لوازم جانبی جاروبرقی در ایران
